โรค Brucellosis

นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ

      เป็นโรคติดเชื้อแบคทีเรียในอวัยวะต่างๆของร่างกาย (Systemic) โดยจะทำให้เกิดอาการแบบเฉียบพลัน หรือค่อยเป็นค่อยไปอย่างช้าๆ ลักษณะอาการทางคลินิก มีอาการเฉพาะคือ มีไข้เป็นระยะๆ เป็นเวลานานๆ หรือเป็นๆ หายๆ อาการไม่แน่นอน ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย เหงื่อออกมาก หนาวสั่น ปวดข้อ มึนซึม น้ำหนักลด และปวดตามร่างกายทั่วๆไป อาจพบการอักเสบเป็นหนองที่ตับและตับอ่อน มีรายงานการติดเชื้อที่แสดงอาการแบบอ่อนๆ และการติดเชื้อเรื้อรังที่อวัยวะบางแห่งด้วย ระยะเวลาป่วยไม่แน่นอน อาจนานหลายวัน หลายเดือน หรือบางครั้งอาจนานเป็นปีหรือนานกว่าในกรณีที่ผู้ป่วยได้รับการรักษาไม่เพียงพอ อาการแทรกซ้อนที่กระดูกและข้อพบได้ร้อยละ 20 ถึง 60 ของผู้ป่วย อาการข้อที่พบได้บ่อยที่สุดคือ การอักเสบที่กระดูก Sacrum และ Ilium บริเวณเชิงกราน (Sacroiliitis) อาการที่ระบบสืบพันธุ์และระบบขับถ่ายปัสสาวะมีรายงานร้อยละ 2 ถึง 20 โดยมักพบการอักเสบที่อัณฑะหรือท่อน้ำเชื้อ (Orchitis และ Epididymitis) ปกติเมื่อผู้ป่วยหายป่วยมักมีรอยโรคเหลืออยู่ อัตราการป่วยตายในรายที่ไม่ได้รับการรักษาน้อยกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 2 และมักมีสาเหตุมาจากกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ เชื้อก่อโรค คือ Brucella abortus, biovars 1-6 และ 9; เชื้อ B.melitensis, biovars 1-3; เชื้อ B.suis, biovars 1-3; biovars 1-5 และเชื้อ B.canis ข้อมูลด้านระบาดวิทยาพบว่า มีรายงานผู้ป่วยได้ทั่วโลก โดยเฉพาะประเทศแถบเมดิเตอร์เรเนียนของทวีปยุโรป แอฟริกาเหนือ แอฟริกาตะวันออก อินเดีย เอเซียกลาง เม็กซิโก อเมริกากลาง และอเมริกาใต้ สำหรับประเทศไทย ไม่มีรายงานการพบโรค Brucellosis มามากกว่า 30 ปี โดยพบผู้ป่วยรายสุดท้ายที่จังหวัดระยอง เมื่อปี พ.ศ. 2513 แหล่งรังโรคและสัตว์ที่เป็นพาหะแตกต่างกันตามสภาพภูมิประเทศในแต่ละพื้นที่ และมักพบว่าเป็นโรคจากการประกอบอาชีพ เกี่ยวกับสัตว์และผลิตภัณฑ์ของสัตว์ รวมถึงการบริโภคนมดิบๆ สุกๆ จากโค แพะ หรือแกะ โรค Brucellosis ในคนและสัตว์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะเชื้อ B.melitensis เป็นเชื้อที่ก่อโรคในคนมากที่สุด แหล่งรังโรคที่สำคัญคือ โค กระบือ สุกร แพะ และแกะ อาจพบในกวางและกระทิงได้ และพบว่าสุนัขจรจัดมี Antibody ต่อ B.canis สูงกว่าสุนัขเลี้ยง ไม่พบหลักฐานการติดต่อจากบุคคลหนึ่งไปยังอีกบุคคลหนึ่ง ระยะฟักตัวของโรคมีความแปรปรวนมากและยากที่จะบอกเวลาที่แน่นอนได้ โดยปกติอยู่ในช่วง 5 ถึง 60 วัน มีผู้ป่วยน้อยรายที่กินเวลานานหลายเดือน การรักษาโดยการให้ยาปฏิชีวนะร่วมกัน โดยเลือก Rifampicin หรือ Streptomycin ร่วมกับ Doxycycline ติดต่อกันอย่างน้อย 6 สัปดาห์ ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงอาจต้องพิจารณาให้ Corticosteroids โรค Brucellosis เป็นโรคที่ต้องรายงานเมื่อมีการพบผู้ป่วยหรือแม้แต่กรณีสงสัย โดยรายงานมายังสำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข สำหรับมาตรการเมื่อเกิดการระบาด นักระบาดวิทยาจะสอบสวนเพื่อหาแหล่งโรคร่วม ซึ่งโดยปกติมักเป็นนมหรือผลิตภัณฑ์ของนม รวมทั้งอาจเกิดการติดต่อจากการประกอบอาชีพที่เกี่ยวกับสัตว์ การควบคุมโรคที่สำคัญทำได้ โดยการฆ่าสัตว์ที่ป่วย รวมทั้งการทำลายผลิตภัณฑ์ที่ติดเชื้อทั้งหมด

อ้างอิงจาก http://www.cdc.gov/ncidod/dbmd/diseaseinfo/brucellosis_g.htm