มุมสุขภาพ


โรคคอตีบ (Diphtheria)

นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ      

 

      โรคคอตีบ (Diphtheria) เป็นโรคติดเชื้อทางเดินลมหายใจ จากการติดเชื้อ Corynebacterium diphtheria ซึ่งจะสร้างสารพิษ (toxin) ที่มีพิษต่อเนื้อเยื่อของร่างกาย พบมากในเด็กอายุ 2-5 ปี ติดต่อโดยรับเชื้อจากผู้ป่วยโดยตรง หรือสัมผัสกับสิ่งของเครื่องใช้ของผู้ป่วย

สำหรับสิ่งตรวจพบและอาการทางคลินิกของผู้ป่วยจะมีหลายแบบ ดังนี้

  1. โรคคอตีบ (pharyngeal diphtheria) เมื่อเชื้อเข้าไปเจริญที่เซลล์เยื่อบุลำคอ เริ่มแรกผู้ป่วยจะมีอาการเจ็บคอเล็กน้อย มีไข้ต่ำๆ ต่อมาจะมีไข้สูง มีแผ่นเยื่อสีขาวแกมเทาที่บริเวณผนังลำคอ ทอนซิล บริเวณช่องคอจะบวมแดง ต่อมน้ำเหลืองที่คอรวมทั้งเนื้อเยื่อบริเวณนั้นจะบวม ทำให้มองเห็นคางและคอบวมโตจนดูเหมือนคอวัว (bullneck)
  2. โรคคอตีบที่จมูก (nasal diphtheria) จะมีแผ่นเยื่อเกิดในช่องจมูก มักมาพบแพทย์ด้วยเรื่องมีน้ำเหลืองปนเลือดไหลออกจากจมูก
  3. โรคคอตีบที่กล่องเสียง(laryngeal diphtheria) ผู้ป่วยจะมีไข้ อ่อนเพลีย หายใจไม่สะดวก เนื่องจากมีแผ่นเยื่อที่หลอดลม อาจทำให้ทางเดินหายใจอุดตันได้
  4. โรคคอตีบที่ผิวหนัง (cutaneous diphtheria)


การรักษา

  1. การให้ Diphtheria antitoxin ต้องให้ในผู้ป่วยทุกรายที่เป็นโรคหรือสงสัยว่าจะเป็น และต้องให้เร็วที่สุด เพื่อให้ไปล้างฤทธิ์ toxinของdiphtheria ก่อนที่toxinจะไปจับกับเนื่อเยื่อ
  2. ยาปฏิชีวนะ ยาที่ใช้ได้ผลดีคือ Penicillin
  3. การรักษาอื่นๆ ตามอาการ เช่นนอนพัก ให้น้ำและสารอาหารให้เพียงพอ
  4. การรักษาอาการแทรกซ้อน ที่พบบ่อยคือ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ เส้นประสาทอักเสบ และปอดบวม


การป้องกัน

      โดยการฉีดวัคซีนซึ่งทำจากtoxin ของเชื้อ ฉีดใต้ผิวหนังเมื่อเด็กอายุ 2,4,6 และ 18 เดือน และให้ฉีดซ้ำเมื่ออายุ 4 และ 10ปี