สารทาป้องกันยุง (repellent)

โลชั่นกันยุงขมิ้นชัน พัฒนาการผลิตและประเมินประสิทธิภาพ โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ป้องกันยุงได้นานกว่า 7 ชั่วโมง

สารทาป้องกันยุง หมายถึง สมุนไพรหรือสารเคมีที่มีคุณสมบัติในการป้องกันการกัดของยุง และมีความปลอดภัยต่อผู้ใช้ สามารถนำมาใช้ทาผิวหนังได้

กลไกในการไล่ยุง

วิธีใช้สารทาป้องกันยุง

1. ทาบนผิวหนังบางๆให้ทั่ว พึงระลึกไว้เสมอว่ายุงจะกัดบริเวณที่ไม่ทาสาร

   โลชั่นกันยุงสูตรเคมี พัฒนาการผลิตและประเมินประสิทธิภาพ โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ป้องกันยุงได้นานกว่า 7 ชั่วโมง

2. ไม่ควรทาสารป้องกันยุงบริเวณผิวหนังในร่มผ้า แต่ควรสเปรย์บนเสื้อผ้า
3. ไม่ควรทาบนบริเวณที่เป็นแผล รวมทั้งผิวที่แพ้แดด
4. หลีกเลี่ยงไม่ทาบริเวณรอบดวงตา และรอบปาก
5. เมื่อกลับเข้าบ้านควรล้างสารทาป้องกันยุงออกด้วยสบู่และน้ำ

ความปลอดภัย

• สารทาป้องกันยุงที่ได้รับการรับรองจาก อย. มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้
• การใช้อย่างถูกต้องสามารถป้องกันยุงกัดได้และไม่เป็นอันตราย
• เด็กเล็กต่ำกว่า 4 ขวบ ไม่ควรใช้สารทาป้องกันยุงความเข้มข้นสูงกว่า 15% และไม่ควรทาสารป้องกันยุงให้เด็กทารกอายุต่ำกว่า 2 ปี
• ผู้ที่ใช้สารทาป้องกันยุงแล้วรู้สึกร้อนที่ผิวหนัง ให้ล้างออกด้วยสบู่และน้ำ และควรเปลี่ยนไปใช้ยาจุดกันยุงแทน

เหตุใดจึงต้องใช้สารทาป้องกันยุง

• สารทาป้องกันยุงช่วยไม่ให้ยุงกัด ขณะที่ทำกิจกรรมนอกบ้านจะได้ไม่เป็นโรคที่นำโดยยุง เช่น ไข้เลือดออก มาลาเรีย ไข้สมองอักเสบ และเท้าช้าง
• เมื่อสารทาป้องกันยุงหมดฤทธิ์ สามารถทาซ้ำที่เดิมได้
• ไม่จำเป็นต้องทาสารป้องกันยุง เมื่ออยู่ในบ้านที่มีมุ้งลวด

สารอะไรที่อยู่ในผลิตภัณฑ์สารทาป้องกันยุง

• deet
• picaridin
• IR-3535
• Volatile oils

ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพของสารทาป้องกันยุง

• เหงื่อ ชะล้างสารทา ทำให้หมดฤทธิ์เร็ว นอกจากนี้สารในเหงื่อยังสามารถดึงดูดยุง
• อุณหภูมิ & ความชื้น อุณหภูมิสูงสารระเหยเร็วยุงมีอัตราการกัดสูง ความชื้นสูงการระเหยจะช้ากว่าความชื้นต่ำ
• กระแสลม ลมแรงสารระเหยเร็ว หมดฤทธิ์เร็ว
• ชนิดของยุง ประสิทธิภาพของสารทาป้องกันยุงต่อยุงต่างชนิดกันจะไม่เท่ากัน
• ผู้ใช้ ผิวหนังแต่ละคนจะดูดซึมสารทาป้องกันยุงได้ไม่เหมือนกัน คนที่ผิวหยาบสารทาหมดฤทธิ์เร็วกว่าคนที่ผิวละเอียด คนที่มีคาร์บอนไดออกไซด์ที่ผิวมากจะถูกยุงกัดได้เร็วกว่าคนอื่นที่ทาสารป้องกันยุงชนิดเดียวกัน

ดร.อุษาวดี ถาวระ
ฝ่ายชีววิทยาและนิเวศวิทยา
กลุ่มกีฎวิทยาทางการแพทย์
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข