• การเก็บและการส่งตรวจชันสูตรโรคเมลิออยโดสิส
• การเก็บและการส่งตรวจชันสูตรโรคเลปโตสไปโรซิส
• การเก็บและการส่งตรวจชันสูตรโรคคลามัยเดีย

1. ชื่อโรคหรือเชื้อที่ต้องการส่งตรวจ
   
             ตรวจหาแอนติบอดีของเชื้อ Burkhoderia pseudomallei  ซึ่งทำให้เกิดโรคเมลิออยโดสิส
   
   
2. การเตรียมผู้ป่วยเพื่อเก็บตัวอย่าง
   
              -
   
   
3. ชนิดตัวอย่างและปริมาณ
   
             ซีรัม ปริมาณ 2 มิลลิลิตร
   
   
4. ชนิดตัวอย่างที่ไม่เหมาะสม
   
             ซีรัมที่มีฝ้าขาวเนื่องจากเชื้อรา, แบคทีเรีย
   
   
5. ข้อแนะนำวิธีการเก็บตัวอย่าง
   
             เจาะเลือดประมาณ 5 มิลลิลิตร แล้วปั่นเพื่อแยกซีรัมใส่ในหลอดพลาสติกปิดจุกให้แน่น โดยเจาะครั้งแรกทันทีที่ได้รับผู้ป่วย ส่วนครั้งที่สองให้เจาะเลือดห่างจากครั้งแรกเป็นเวลา 2 สัปดาห์
   
   
6. วิธีการส่งตัวอย่าง
   
             1) ซีรัมใส่ในหลอดพลาสติกปิดจุกให้แน่นพันปากหลอดด้วยพาราฟิล์มเพื่อป้องกันฝาจุกหลุด
             2) นำไปบรรจุในถุงพลาสติกรัดปากถุงให้แน่นด้วยยางรัด
             3) นำส่งโดยแช่ในกล่องโฟมที่มีน้ำแข็ง
             4) ในการเก็บตัวอย่างทุกครั้งโปรดเขียน ชื่อ-นามสกุลผู้ป่วย วันเดือนปี ที่เก็บพร้อมประวัติการเจ็บป่วย
   
   
7. เอกสารอ้างอิง
   
             1) กุลนารี สิริสาลี และ สุดารัตน์ มโนเชี่ยวพินิจ การเจาะเลือด : ผลกระทบต่อคุณภาพงานบริการทางห้องปฏิบัติการชันสูตรโรค พิมพ์ครั้งที่ 1 กรุงเทพ : เอช. ที. พี. เพรส., 2541.

แบบส่งตัวอย่างตรวจวินิจฉัยโรคเมลิออยโดสิส (Melioidosis)

1. การเก็บตัวอย่างเพื่อเพาะเชื้อ
   
             ควรเก็บตัวอย่างก่อนการให้ยาปฏิชีวนะด้วยเทคนิคปลอดเชื้อและส่งถึงห้องปฏิบัติการเร็วที่สุด
   
   เลือด ควรเก็บในอาหารสำหรับเพาะเลี้ยงเชื้อเลปโตสไปราชนิดกึ่งแข็ง ( Ellinghausen and McCullough, Modified by Johnson and Harris : EMJH ) โดยหยดเลือดปริมาตร 0.1 - 0.2 มิลลิลิตร (ประมาณ 1 - 5 หยด) ลงในหลอดบรรจุ EMJH ปริมาตร 5 - 10 มิลลิลิตร เก็บตัวอย่างละ 3 - 5 หลอด ถ้าใช้เลือดปริมาณมากอาจหยุดการเจริญของเชื้อได้ เนื่องจากแอนติบอดีและยาปฏิชีวนะที่อยู่ในเลือดในกรณีไม่มีอาหารเลี้ยงเชื้อเลปโตสไปรา เก็บตัวอย่างเลือดในสารกันเลือดแข็งตัว heparin หรือ sodium oxalate และรีบส่งตัวอย่างให้ถึงห้องปฏิบัติการเพื่อเพาะเชื้อโดยเร็วที่สุด การนำส่งห้ามแช่เย็น ให้เก็บไว้ที่อุณหภูมิห้อง การเพาะเชื้อในเลือดควรทำในช่วงมีไข้ 1 - 2 วันแรก มักใช้อาหารกึ่งแข็ง EMJH ที่มี fluorourcil 100 - 200 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร เป็น selective medium ในการเก็บตัวอย่างเพื่อป้องกันการเจริญของแบคทีเรียอื่น
   
   น้ำไขสันหลัง ในช่วง 5 - 10 วันแรกการเพาะเชื้อจะให้ผลบวกได้ โดยเก็บน้ำไขสันหลัง 0.5 มิลลิลิตรใส่ในอาหารกึ่งแข็ง EMJH ปริมาตร 5 มิลลิลิตรและนำส่งห้องปฏิบัติการ ในกรณีไม่มีอาหารเลี้ยงเชื้อเลปโตสไปราเก็บน้ำไขสันหลังใส่ขวดปราศจากเชื้อและส่งห้องปฏิบัติการเพื่อเพาะเชื้อโดยเร็วที่สุด
   
   ปัสสาวะ การเก็บปัสสาวะต้องระมัดระวังการปนเปื้อนอย่างมาก ควรเก็บน้ำปัสสาวะช่วงกลาง (midstream urine) ประมาณ 10 มิลลิลิตร ใส่ในขวดปราศจากเชื้อและนำส่งห้องปฏิบัติการเพื่อเพาะเชื้อทันที เชื้อเลปโตสไปราจะตายง่ายในภาวะเป็นกรด ดังนั้นจึงต้องปรับให้อยู่ในสภาวะเป็นด่าง ในช่วงสัปดาห์แรกที่ผู้ป่วยมีไข้สูงมักไม่พบเชื้อเลปโตสไปราในปัสสาวะจะพบเชื้อในปัสสาวะได้บ่อยในช่วง 14 - 28 วัน หรือ 1 - 3 สัปดาห์ หลังมีอาการ ซึ่งจะมีโอกาสเพาะเชื้อได้มาก
   
   ชิ้นเนื้อ สามารถเพาะแยกเชื้อได้จากเนื้อเยื่ออวัยวะจาก ตับ ไต และสมอง ควรเก็บตัวอย่างทันที และเพาะเชื้อภายใน 4 ชั่วโมง เนื่องจากเชื้อเลปโตสไปราไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้นานในเนื้อเยื่อที่เสื่อมสลาย (autolytic tissue)
   
   
2. การเก็บซีรัมเพื่อส่งตรวจแอนติบอดี
   
              เจาะเลือดจากหลอดเลือดดำ ใส่หลอดที่ไม่มีสารกันเลือดแข็งตัว หลังจากเลือดแข็งตัวปั่นแยกซีรัมที่ความเร็วประมาณ 1,500 - 2,000 รอบ/นาที ปั่นนาน 5 - 10 นาที ดูดซีรั่มใส่หลอดสะอาด ระวังอย่าให้มีเม็ดเลือดแดงติดไปด้วย เขียนชื่อ-สกุลของผู้ป่วย HN. วันที่เก็บตัวอย่าง ครั้งที่เก็บซีรั่ม กรอกใบนำส่งพร้อมประวัติการเจ็บป่วย ในกรณีส่งให้ห้องปฏิบัติการที่อยู่ไกล ควรวางหลอดทดลองให้อยู่ในแนวตั้งเสมอ ปิดฝาจุกและปิดทับด้วยพาราฟิล์ม ใส่ในกล่องโฟมที่มีน้ำแข็งแห้ง ควรเก็บเลือดผู้ป่วย 2 ครั้ง โดยเก็บครั้งแรกและครั้งที่สองห่างัน 1 - 2 สัปดาห์
   
   
3. การเก็บตัวอย่างเพื่อหาสารพันธุกรรม
   
             ตัวอย่างสำหรับตรวจวินิจฉัยโรคเลปโตสไปโรซิสด้วยวิธีตรวจหาสารพันธุกรรมนั้นมักใช้ เลือดปัสสาวะ หรือ น้ำไขสันหลัง เลือดควรเก็บในหลอดที่มีสารกันเลือดแข็งตัว EDTA ปริมาตร 2-3 มิลลิลิตร เก็บตัวอย่างไว้ที่อุณหภูมิ 4 °ซ ปัสสาวะควรเก็บในหลอดปราศจากเชื้อปริมาตร 20 - 30 มิลลิลิตร ในกรณีไม่สามารถส่งตรวจทันทีควรเก็บตัวอย่างไว้ที่อุณหภูมิ -20 °ซ เพื่อป้องกันการเจริญของแบคทีเรียชนิดอื่น
   
   
4. เอกสารอ้างอิง
   
             1. Faine S, Adler B, Bolin C and Perolat P. Leptospira and Leptospira and Leptospirosis, 2^nd edition. Melbourne. MediSci. 1999.
             2. TJ. Immunologic methods for the diagnosis of spirochetal diseases. In Maunal of Clinical Laboratory Immunology, 4th Editor. Washington, D.C.C. American Society for Microbiology. C 1992 : 476 - 478.
             3. Merien F, Amouriaux P, Perolat P, Baranton G and Giron IS. Polymerase Chain Reaction for detection of Leptospira spp. in clinical samples. J Clin Microbiol 1992;30 : 2219 - 2224.
          
            

แบบส่งตัวอย่างตรวจวินิจฉัยโรคเลปโตสไปโรสิส (Leptospirosis)

1. ชื่อโรคหรือเชื้อที่ต้องการส่งตรวจ
   
             ตรวจหาแอนติบอดีต่อเชื้อ Chlamydia trachomatis, Chlamydia pneumoniae  ซึ่งทำให้เกิดโรคคลามัยเดีย
   
   
2. การเตรียมผู้ป่วยเพื่อเก็บตัวอย่าง
   
              -
   
   
3. ชนิดตัวอย่างและปริมาณ
   
             ซีรัม ปริมาณ 2 มิลลิลิตร
   
   
4. ชนิดตัวอย่างที่ไม่เหมาะสม
   
             ซีรัมที่มีฝ้าขาวเนื่องจากเชื้อรา, แบคทีเรีย
   
   
5. ข้อแนะนำวิธีการเก็บตัวอย่าง
   
             เจาะเลือดประมาณ 5 มิลลิลิตร แล้วปั่นเพื่อแยกซีรัมใส่ในหลอดพลาสติกปิกจุกให้แน่น โดยเจาะครั้งแรกทันทีที่ได้รับผู้ป่วย ส่วนครั้งที่สองให้เจาะเลือดห่างจากครั้งแรกเป็นเวลา 2 สัปดาห์
   
   
6. วิธีการส่งตัวอย่าง
   
             1) ซีรัมใส่ในหลอดพลาสติกปิดจุกให้แน่นพันปากหลอดด้วยพาราฟิล์มเพื่อป้องกันฝาจุกหลุด
             2) นำไปบรรจุในถุงพลาสติกรัดปากถุงให้แน่นด้วยยางรัด
             3) นำส่งโดยแช่ในกล่องโฟมที่มีน้ำแข็ง
             4) ในการเก็บตัวอย่างทุกครั้งโปรดเขียน ชื่อ-นามสกุลผู้ป่วย วันเดือนปี ที่เก็บพร้อมประวัติการเจ็บป่วย
   
   
7. เอกสารอ้างอิง
   
             1) กุลนารี สิริสาลี และ สุดารัตน์ มโนเชี่ยวพินิจ การเจาะเลือด : ผลกระทบต่อคุณภาพงานบริการทางห้องปฏิบัติการชันสูตรโรค พิมพ์ครั้งที่ 1 กรุงเทพ : เอช. ที. พี. เพรส., 2541
             2) Billie R.B, Francis F. Laboratory diagnosis of Chlamydia trachomatis  infections   Atlanta, Center for Disease Control 1981
             3) Richmond SJ, Caul EO Fluorescent antibody studies in Chlamydial Infections. J Clin Microbiol 1975; 1: 345.
             4) Grayston JT, Campbell LA, Kuo CC et al.  A new respiratory tract pathogen: Chlamydia pneumoniae  strain TWAR. J Infect Dis 1990; 161:618-25.

2. ในการเก็บตัวอย่างทุกครั้งโปรดเขียน ชื่อ นามสกุล อายุ ผู้ป่วย วัน เดือน ปีที่เก็บพร้อมประวัติการเจ็บป่วย กรอกรายละเอียดลงในแบบฟอร์มส่งตัวอย่างตรวจวินิจฉัยโรคคลามัยเดีย และนำส่งไปยังห้องปฏิบัติการพร้อมตัวอย่าง

3. ห้องปฏิบัติการนำตัวอย่างที่ได้เก็บที่ -20 °ซ หรือ ตู้เย็นที่ช่องแช่แข็ง จนกว่าจะนำส่งสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์


6. วิธีการส่งตัวอย่าง
          1. การนำส่ง โดยใส่ขวดตัวอย่างไว้ในกล่องโฟมที่มี Ice pack
          2. นำส่งพร้อมแบบฟอร์มส่งตัวอย่างตรวจวินิจฉัยโรคคลามัยเดีย

กลับไปด้านบน